Napisała 
7 marca 2016

"Witraż stu twarzy" w Strasbourgu

Jakiś czas temu (w czerwcu 2015) w katedrze w Strasbourgu obok pięknych XIV wiecznych witraży pojawiły się dwa nowe okna, o zgoła innym charakterze. Pikselowy, monumentalny wizerunek Chrystusa nie przystaje do sąsiadujących okien ani skalą ani ogólnym nastrojem, jednak nowatorska technika, użyta do jego wykonania z pewnością zasługuje na uwagę i podziw.

Trudno się więc dziwić, że nowy witraż ochrzczony „witrażem stu twarzy” spotkał się z dość skrajnymi reakcjami – od zachwytu po ostrą krytykę.

strasbourg ellena vitraux3

Praca powstała z okazji 1000-lecia wzniesienia katedry Notre Dame w Strasbourgu. Ministerstwo Kultury ogłosiło konkurs na wykonanie projektu dwóch okien do kaplicy świętej Katarzyny w zachodniej części świątyni. Zwyciężyła francuska artystka Véronique Ellena. W swojej twórczości Ellena posługuje się głównie fotografią, dlatego naturalne dla niej było, żeby i tym razem sięgnąć po tę technikę i wpleść ją w projekt witrażu. Twarz Chrystusa jest stworzona na bazie dzieła flamandzkiego malarza Hansa Memlinga „Chrystus Błogosławiący”. To, co z daleka zdaje się jednolitym obrazem z bliska okazuje się kompozycją wielu drobnych zdjęć – portretów parafian oraz przypadkowych ludzi, chcących uczestniczyć w projekcie. Dzień w dzień artystka fotografowała ich we wnętrzu katedry, w taki sposób, aby ich twarze oświetlał blask z okien kaplicy – tych samych, które wkrótce miały wypełnić witraże (wtedy jeszcze przeszklonych zwykłymi bezbarwnymi szybami). Dzięki temu, jak mówi artystka, witraż łączy w sobie, przeszłość i przyszłość, ma ponadczasowy, głębszy wymiar. To co było dawniej, odbija się w symboliczny sposób w twarzach portretowanych, a następnie w zmaterializowanej postaci staje się częścią dzieła, które przetrwa kolejne setki lat.

strasbourg ellena vitraux2

Lewe okno, z dłonią Chrystusa błogosławiącego stanowi równocześnie pochwałę natury. Tło stanowi pejzaż z przedstawieniami roślin, ptaków, motyli.

Wszystkie zdjęcia zostały przeniesione na szkło metodą wydruku. Wykonaniem witrażu zajął się Pierre-Alain Parot , który połączył szkła w całość oraz uplastycznił i wzbogacił kompozycję, wprowadzając do niej elementy malarskie.

Jak można się było spodziewać witraż wzbudził nieco kontrowersji. Jedni chwalą kunszt i śmiałość pracy, dla innych stanowi ona zbyt duży „zgrzyt”, nie do zaakceptowania w historycznym wnętrzu. Jedną z osób, które najgłośniej protestowały przeciw projektowi jest Albert Châtelet, historyk sztuki i konserwator malarstwa w Muzeum Luwru: „Kaplica z 1340 roku jest obiektem tak spójnym, że umieszczenie tam dzieła sztuki nowoczesnej, z poszanowaniem dla charakteru budowli jest niezwykle trudne”. Skrytykował również technikę, którą wybrała Veronique Ellena. Uważa, że metoda, tak różna od tradycyjnej sztuki witrażownictwa sprawi, że „dwie estetyki będą się kłócić”. Z kolei Marc Schurr (szef towarzystwa „Société des amis de la cathédrale de Strasbourg” i kierownik katedry historii sztuki na Uniwersytecie w Strasbourgu) przyrównuje wstawienie nowych witraży do bezczelności jaką byłoby domalowanie nowych murali tuż obok fresków Giotta w bazylice w Asyżu. Obaj jednocześnie zapewniają, że absolutnie nie są przeciwni witrażowi współczesnemu. Zresztą (jak przypominają) nie są to pierwsze współczesne witraże we wnętrzu katedry w Strasbourgu. Znajdziemy tam witraż z wizerunkiem Maryi Dziewicy z roku 1956 oraz inny, niefiguratywny z 1981. Taka deklaracja jeszcze mocniej uderza w projekt Elleny, gdyż podważa wyczucie estetyczne i wrażliwość artystki. Nie jest jedynie krytyką purystów, uprzedzonych do sztuki awangardowej i nowoczesnej jako takiej.

Bez wątpienia nowy witraż budzi silne emocje, trudno przejść obok niego obojętnie. Sposób kompozycji okien wykracza poza kanony sztuki sakralnej a technika, w której powstały pojawia się w niej raczej sporadycznie. Czy jednak wyjątkowość stanowi o wartości dzieła? Nie jest to z pewnością pierwszy i nie ostatni przypadek takich kontrowersji. Z podobnymi zarzutami spotkał się również witraż Gerharda Richtera w katedrze w Kolonii. Zapraszamy do lektury artykułu TUTAJ.

strasbourg ellena vitraux1

strasbourg ellena vitraux

Źródła:

http://www.lefigaro.fr/arts-expositions/2015/01/05/03015-20150105ARTFIG00017--strasbourg-les-vitraux-de-la-discorde.php

http://france3-regions.francetvinfo.fr/alsace/bas-rhin/strasbourg/les-nouveaux-vitraux-contemporains-de-la-cathedrale-de-strasbourg-devoiles-810239.html

http://info.arte.tv/fr/cathedrale-de-strasbourg-mille-ans-nouveaux-vitrauxhttp://info.arte.tv/fr/cathedrale-de-strasbourg-mille-ans-nouveaux-vitraux

Skomentuj

Prosimy o wypełnienie wszystkich pól oznacznych (*).
Make sure you enter the (*) required information where indicated.

Back to top
Back to top